Buổi tiệc trà trong rừng (Tea party in the woods) - Akiko Miyakoshi

“Buổi tiệc trà trong rừng” (Tea party in the woods) do tác giả - hoạ sĩ Akiko Miyakoshi sáng tác. Một câu chuyện chơi với những khuôn mẫu và vượt khỏi khuôn mẫu.


Câu chuyện bắt đầu với màu sắc của truyện cổ Grimm, mang khởi điểm của nguyên mẫu Cô bé quàng khăn đỏ. Một cô bé tay cầm giỏ bánh đi một mình vào rừng để đuổi theo cha, bởi ông đến thăm bà ở phía bên kia khu rừng nhưng lại để quên bánh tặng bà ở nhà.


Sắc thái kì ảo và tính hóm hỉnh kín đáo bắt đầu bộc lộ theo diễn tiến câu chuyện. Kikko thấy một người đàn ông mặc áo khoác dài thấp thoáng phía trước. Tưởng đó là cha mình, cô bé đuổi theo nhưng không may vấp ngã và làm nát hộp bánh. Cô bé gượng dậy và cố gắng lần theo dấu chân, cuối cùng được dẫn đến một căn biệt thự lạ lùng chưa từng thấy trước đây. Khi người đàn ông đó cởi mũ, cô bé bàng hoàng nhận ra đó không phải cha mình, mà là một Quí-Ông-Gấu!


Các tình tiết có nét kịch tính nhất định, nhưng lại được đặt trong không gian mơ hồ trầm mặc của khu rừng. Sau một đêm, tuyết ngập trắng xoá; bầu không khí tĩnh tại được lột tả qua hai màu chủ đạo đen và trắng bằng nét vẽ chì than. Màu sắc chỉ xuất hiện ở sắc đỏ từ chiếc mũ và mái tóc vàng của Kikko cùng vài chi tiết phụ hoạ. Những bức tranh này, nhìn gần sẽ thấy rõ những đường vạch kẻ thô sơ của nét vẽ tay. Khi đặt cách xa một sải tay, bạn sẽ thấy chúng hiện lên như thể những bức ảnh cũ được tô màu đầy chủ đích.



Đến đây, người đọc hẳn quan ngại về chuyện xảy ra tiếp theo với Kikko: liệu cô bé có bị lão gấu cho ăn bùa mê thuốc lú, có bị ăn thịt, có bị dẫn dụ vào một thế giới bí ẩn như Alice ở xứ sở Thần tiên? Và nhân vật tiếp theo xuất hiện, một Quí-Bà-Cừu! Quí bà mặc áo khoác dáng dài, tay xách túi, dịu dàng hỏi liệu có phải Kikko cũng đến dự tiệc trà không, rồi khẽ nắm tay dẫn cô bé vào nhà. Bên trong, một thế giới lạ lùng hiện ra trước đôi mắt ngỡ ngàng của Kikko: hội muông thú đang ngồi quanh chiếc bàn khổng lồ, vẻ như đang chờ đợi một cuộc hành lễ bí ẩn nào đó.





Cái ghê rợn đặc trưng trong truyện cổ Grimm hẳn sẽ làm ta hồi hộp ngay đoạn này. Nhưng đến đây, câu chuyện chuyển qua phong cách của Alice in Wonderland: hoá ra đó là một bữa tiệc trà của các con thú trong rừng! Có một điều gì đó vừa bất an, vừa an tâm trong khung cảnh này. Những con vật heo rừng, thỏ, lửng và hươu này, dù đi thẳng đứng và mặc quần áo, vẫn mang diện mạo của thú hoang. Chúng không nháy mắt, không nhe răng cười hay đập tay. Chúng chào đón cô bé mà không thay đổi sắc diện là bao. Nếu bạn đã từng nhìn vào mắt một con thú hoang, bạn sẽ nhận ra sự chấp nhận điềm nhiên này giống như một món quà dành cho Kikko vậy.



Sau bữa tiệc, cảnh tượng ngọt ngào hiện ra như lời kết truyện: những con vật hộ tống Kikko đến nhà bà trong một cuộc diễu hành hân hoan băng qua tuyết trắng.


Nhìn lại cả hành trình, ta mới loáng thoáng nhận ra: câu chuyện đã kín đáo đặt ta vào ranh giới giữa cái thực và cái tưởng tượng. Ta như bị trêu vậy! Bởi là một-con-người bình thường, từ bé tới lớn, ta liên tục bước đi trên ranh giới này, kiến tạo thế giới này dựa trên thế giới kia. Dùng thế giới tưởng tượng để tô điểm, phát triển thực tại, và dùng thực tại như phông nền để cho phép mình sống trong thế giới tưởng tượng.



Lằn ranh này, thú vị thay, không thể không làm ta nghĩ đến Alice ở xứ sở Thần tiên. Một câu chuyện, như trong bài viết trước đã đề cập, tưởng chừng dành cho trẻ con nhưng không thể không dành cho người lớn. Bởi nó thoả mãn cái khát khao bản năng của một con người đang Sống: được phiêu lưu đến những thực tại khác và nhìn thấy một phần khác trong bản thể của mình biểu hiện và hoạt động. Một phần khác trong mình! Chẳng phải tương đồng sao, khi ta đi tìm một thực tại khác cũng là khi ta đi tìm một phần của chính bản thân ta mà lâu nay chìm khuất. Mỗi thực tại mới luôn có khả năng tiết lộ một bản thể mới, sự thật mới.


Những chuyến phiên lưu trong truyện cổ tích, truyền thuyết, tiểu thuyết, sách tranh,… không chỉ bày biện một câu chuyện hòng giải khuây cho độc giả. Đúng hơn, chúng đang trực tiếp nói chuyện với ta thông qua một câu chuyện. Với trẻ, cuốn sách không khác gì một thực-thể-sống đang “làm đất” cho tâm hồn, giúp trẻ đâm rễ thật sâu để vượt thoát mặt nền thường bị giới hạn bởi nỗi sợ hãi của người lớn. Những ràng buộc của ngoại cảnh được các câu chuyện phá bỏ, để tâm hồn từ đó thoả sức căng và nảy nở dưới ánh mặt trời. 


Ngay khi bước vào nhà bà, Kikko ngoảnh lại nhìn thì thấy đoàn thú đã biến mất. Thế giới của cô bé lại trở về với bầu không khí tĩnh lặng quen thuộc của mùa đông.

Câu chuyện đã kết lại thế này.
Bà ngoại hỏi: “Cháu yêu, cháu đã tự mình đi một quãng đường xa thế này sao?” 

Kikko mỉm cười đáp: “Trong rừng, không bao giờ mình cô đơn đâu bà ạ.” 

Câu nói ẩn ý xác nhận một thực tại song song, nhưng thực tại này sẽ không bao giờ được thừa nhận rành rẽ. Bởi vì cái thực tại song song ấy là chốn riêng tư của mỗi chúng ta! 



Chỉ mình ta biết mà thôi. 


****
Nguồn ảnh: https://www.artofthepicturebook.com/tea-party-in-woods